شیراز
شیراز
کشور
ایران
استان
فارس
شهرستان
شیراز
بخش
مرکزی
نام(های) قدیمی
خشتیوراز، شهر راز، شیرساز[۱]
مردم
جمعیت
شهر: ۱،۴۶۰،۶۶۵ [۲]
کلانشهر: ۱٬۷۰۰٬۶۸۷ نفر[۳]
تراکم جمعیت
۶٫۸۹۰[۴] نفر بر کیلومتر مربع
مذهب
شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت
۱۸۹٫۵۱ کیلومتر مربع[۵]
ارتفاع از سطح دریا
بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ متر[۶]
متوسط ۱۴۸۶ متر[۷][۸]
میانگین دمای سالانه
۱۸ درجهٔ سانتیگراد[۹]
میانگین بارش سالانه
۳۳۷ میلیمتر[۹]
روزهای یخبندان سالانه
۲۹ روز[۹]
اطلاعات شهری
شهردار
علیرضا پاکفطرت[۱۰]
رهآورد
صنایع دستی، آبلیمو،
آبغوره، کلوچه و مسقطی، خاتم،
قالی، نمد، چرم،
گلیم، گبه و ترشی[۱۱]
پیششماره تلفنی
۰۷۱۱
وبگاه
شهرداری شیراز
شیراز ( تلفظ راهنما·اطلاعات) یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان فارس است. جمعیت شیراز در سال ۱۳۹۰ خورشیدی بالغ بر ۱،۴۶۰،۶۶۵ نفر بوده که این رقم با احتساب جمعیت ساکن در حومهٔ شهر به ۱٬۷۰۰٬۶۸۷ نفر میرسد.[۲][۳]
شیراز در بخش مرکزی استان فارس، در ارتفاع ۱۴۸۶ متری از سطح دریا و در منطقهٔ کوهستانی زاگرس واقع شده و آب و هوای معتدلی دارد. این شهر از سمت غرب به کوه کوه دراک، از سمت شمال به کوههای بمو، سبزپوشان، چهلمقام و باباکوهی (از رشته کوههای زاگرس) محدود شدهاست.
شیراز پس از تبریز (در سال ۱۲۸۷) و تهران (در سال ۱۲۸۹) سومین شهر ایران است که در سال ۱۲۹۶ خورشیدی، نهاد شهرداری در آن تأسیس گردید.[۱۲][۱۳] شهرداری شیراز به ۹ منطقهٔ مستقل شهری تقسیم شده و جمعاً مساحتی بالغ بر ۱۷۸٫۸۹۱ کیلومتر مربع را شامل میشود.[۱۴]
نام شیراز در کتابها و اسناد تاریخی، تحت نامهای مختلفی نظیر «تیرازیس»، «شیرازیس» و «شیراز» به ثبت رسیدهاست. محل اولیهٔ این شهر در محل قلعهٔ ابونصر بودهاست. شیراز در دوران بنیامیه به محل فعلی منتقل میشود و به بهای نابودی اصطخر -پایتخت قدیمی فارس- رونق میگیرد. این شهر در دوران صفاریان، بوییان و زندیان پایتخت ایران بودهاست.
شیراز از دیرباز به واسطهٔ مرکزیت نسبیاش در منطقهٔ زاگرس جنوبی و واقعشدن در یک منطقهٔ به نسبت حاصلخیز، محلی طبیعی برای مبادلات محلی کالا بین کشاورزان، یکجانشینان و عشایر بودهاست. همچنین این شهر در مسیر راههای تجاری داخل ایران به بنادر جنوب مانند بندر بوشهر قرار گرفتهاست.
شیراز به سبب جاذبههای تاریخی، فرهنگی، مذهبی و طبیعی فراوان، همواره گردشگران بسیاری را به سوی خود فرا میخواند. سید علی خامنهای -رهبر ایران- لقب سومین حرم اهل بیت در ایران را به این شهر نسبت داد.[۱۵]
محتویات [نهفتن]
۱ ریشه نام شیراز
۲ پیشینه
۲.۱ از دیدگاه تاریخی
۲.۲ در اسطورهها و روایات سنتی
۲.۳ فتح فارس توسط مسلمانان
۲.۴ آل بویه تا صفویان
۲.۵ دوران صفویه تا دوران معاصر
۳ روز شیراز
۴ وضعیت طبیعی
۴.۱ جغرافیا
۴.۲ آب و هوا
۵ مردم
۵.۱ زبان
۵.۲ دین
۵.۳ فرهنگ
۵.۴ جمعیت
۶ در اشعار فارسی
۶.۱ سعدی
۶.۲ حافظ
۶.۳ فردوسی
۶.۴ عماره
۶.۵ شهریار
۶.۶ اوحدی مراغهای
۶.۷ بابا طاهر
۶.۸ سنایی
۶.۹ بهار
۷ جایهای دیدنی
۷.۱ جاذبههای تاریخی
۷.۲ جاذبههای طبیعی
۷.۳ جاذبههای مذهبی
۷.۴ فضای سبز
۷.۵ نمایشگاه بینالمللی
۷.۶ نگارخانههای شیراز
۷.۷ موزهها
۷.۸ هتلها و مراکز اقامتی
۸ ترابری
۸.۱ فرودگاه
۸.۲ راهآهن
۸.۳ پایانه مسافربری
۸.۴ اتوبوس
۸.۵ قطار شهری
۸.۶ تاکسی
۹ رسانهها
۹.۱ صدا و سیما
۹.۲ نشریهها
۱۰ سینما
۱۱ ورزش و تفریح
۱۱.۱ ورزشگاهها
۱۱.۲ پیست اسکی
۱۲ مراکز آموزش عالی و دانشگاهها
۱۳ اقتصاد
۱۴ سوغات
۱۵ شهرهای خواهرخوانده
۱۶ جستارهای وابسته
۱۷ پانویس
۱۸ پیوند به بیرون
ریشه نام شیراز
اولین اشاره به نام شیراز، بر روی لوحهای گلی ایلامی به ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد باز میگردد که در ژوئن ۱۹۷۰ در هنگام کندن زمین برای ساخت کوره آجرپزی در گوشه جنوب غربی شهر یافت شدهاست . لوحهای نوشته شده در ایلام قدیم به شهری به نام تیرازیس اشاره دارد. [۱۶] با توجه به فونتیک چنین برداشت میشود : تیراسیس یا سیراسیس، این اسم از نام سیراجیس در فارسی قدیم گرفته شدهاست که بر اثر تغییر منظم صداها در زبان فارسی مدرن به شیراز تغییر نام دادهاست . نام شیراز بر روی سفالهای پیدا شده از ویرانههای دوره ساسانی در قرن دوم پس از میلاد نیز رویت شدهاست . بر اساس نوشتههای برخی از نویسندگان بومی ، با توجه به شاهنامه ، نام شیراز از نام پسر سومین شاه جهان یعنی تهمورث مشتق شدهاست. [۱۷] در کاوشهای باستانشناسی در تخت جمشید، به سرپرستی جورج کامرون در سال ۱۳۱۴ خورشیدی به پیدایش خشتنبشتههایی عیلامی انجامید که بر روی چند فقره از آنها به قلعهای بنام «تیرازیس» یا «شیرازیس» اشاره شدهاست.[۱][۱۸] همچنین مهرهایی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل اسلام، در محل قصر ابونصر یافت شدهاست که حاوی نام «شیراز» میباشند.[۱۹]ابن حوقل، جغرافیدان مسلمان قرن چهارم هجری، وجه تسمیه شیراز را شباهت این سرزمین به اندرون شیر میداند؛ چرا که به قول او عموماً خواربار نواحی دیگر بدانجا حمل میشد و از آنجا چیزی به جایی نمیبردند. براساس تحقیقات تدسکو شیراز به معنای مرکز انگور خوب است. هرچند این نظر توسط محققین دیگر مانند بنونیست و هنینگ رد شدهاست.[۲۰]
پیشینه
نوشتار اصلی: پیشینه شیراز
نقشه شیراز قدیم
از دیدگاه تاریخی
برطبق تاریخ ایران، چاپ دانشگاه کمبریج، «سکونت دایمی در محل شهر شیراز شاید به دوران ساسانی و حتی قبل آن برسد. اما اولین اشارههای معتبر در مورد این شهر به اوایل دوران اسلامی بر میگردد.»[۲۱] به نوشته دانشنامه اسلامی نیز شیراز شهری است بنا شده در دوران اسلامی در محلی که از زمان ساسانی یا احتمالا قبل آن سکونتگاه دایمی انسان بودهاست.[۲۲]
بگفته شاپور شهبازی در دانشنامه ایرانیکا «این ادعا که شیراز اردوگاه مسلمانان بوده تا اینکه برادرزاده یا برادر حجاج ابن یوسف آن را در سال ۶۹۳ پس از میلاد به شهر تبدیل کرد، اثبات نشدهاست.»[۲۳]
جان لیمبرت، چنین جمع بندی میکند که هر چند تاریخ نگاران اسلامی بر این عقیده هستند که شیراز در قرن اول هجری به توسط عبدالملک مروان بنیان نهادهشدهاست، اما باید دانست که شهری با نامی نزدیک به نام شیراز پیش از اسلام در محل یا نزدیک شهر وجود داشتهاست که نام خود را به شهر فعلی شیراز دادهاست. خصوصا با توجه به اشارهای که حمدالله مستوفی داشتهاست.[۱۹] مستوفی در نزهتالقلوب (۷۴۰ ق) معتبرترین روایت را این میداند که شهر شیراز را محمد برادر حجاج ابن یوسف به زمان اسلام تجدید امارتش کرد. حمدالله مستوفی روایت دیگری هم آوردهاست که تجدید بنا بر دست عمزادهٔ حجاج محمد بن قاسم بن ابی عقیل صورت پذیرفتهاست.[۲۴] آثاری عیلامی (شامل یک سه پایه برنزی) مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد در جنوب شرقی شیراز یافتشدهاست. همچنین در تعدادی لوحهای عیلامی مکشوفه در پارسه (تخت جمشید) به کارگاههای مهمی در تی/شی-را-ایز-ایز-ایش (تیرازیس یا شیرازیس) اشاره میکند که بیشک همان شیراز امروزی است.[۲۳]
لیمبرت، شهبازی و آرتور آربری هر سه فهرستی از نشانههای متعددی از سکونت دایم در دشت شیراز و اطراف محل کنونی شیراز در دوران پیش از اسلام را ذکر کردهاند. مانند نگارههای سنگی مربوط به اوایل ساسانی، اشارات موجود به دو آتشکده (بنامهای هرمزد و کارنیان) وقلعهای باستانی بنام شاه موبد و آثار کشف شده در قلعه ساسانی در محل فعلی قصر ابونصر.[۱۹][۲۵][۲۳]
شهبازی میگوید که شواهد بالا چنین مینمایاند که شیراز تا پایان دوره ساسانی شهری با جمعیتی عمده و احتملا مرکزی اداری بودهاست.[۲۳] آرتور آربری چنین نتیجه میگیرد که بزرگی شیراز به هر اندازه بوده، این شهر در زمان داریوش زیر سایه پارسه و پس از حمله اسکندر مقدونی زیر سایه شهر همسایه استخر بودهاست.[۲۵]
همچنین نام شیراز همراه بخش اردشیر خوره دوره ساسانی به مرکزیت فیروزآباد ذکر شدهاست و شیراز جزئی از آن بودهاست.[۱۹][۲۵] اردشیر خوره یکی از پنج بخشی بودهاست که استان فارس ساسانیان را تشکیل میدادهاست.[۲۵] این اطلاعات در مهرهای ساسانی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل دوران اسلامی کشف شده در محل قصر ابونصر در شرق محل کنونی شهر شیراز بدست آمدهاست و لیمبرت چنین پیشنهاد مینماید که استحکامات موجود در محل قصر ابونصر همان قلعه تیرازیس یا شیرازیس یاد شده در لوحهای عیلامی پارسه است و بعدها پس از آنکه شهر فعلی شیراز در نزدیک این قلعه بنیان نهاده شده، این شهر نام خود را از این قلعه در حوالی شهر به یادگار گرفتهاست.[۱۹]
باستان شناسان موزهٔ متروپولیتن نیویورک نیز با توجه به نتایج حفاریهای خود در محل قصر ابونصر، این استحکامات و احتمالا روستاهای اطراف را به عنوان محل شیراز قبل از اسلام پیشنهاد میکنند. آنها گفتههای بلخی در قرن ۱۲ نقل میکنند که میگوید: در محلی که شیراز کنونی وجود دارد منطقهای بودهاست با چند قلعه در میان دشتی باز. آنان در مورد داستان بنیان نهاده شدن شهر جدید شیراز و انتقال آن به محل جدید چنین نظر میدهند که انتقال یک شهر در بسیاری جاهای دیگر مانند نیشابور و قاهره نیز اتفاق افتادهاست. در این حالت پس از تحولات یا تغییراتی سیاسی، شهر به محلی در نزدیکی شهر قدیم منتقل شده و شهر قدیمی رها گشته تا به شهری حاشیهای یا تلی از خرابه تغییر پیدا کند.[۲۶]
برگ نویسی نام شیراز
در اسطورهها و روایات سنتی
طبق روایتی سنتی بنای شیراز توسط تهمورث، از پادشاهان پیشدادی صورت گرفته و با گذشت زمان این شهر رو به ویرانی گذاشت.[۲۷][۲۵] همچنین طبق روایت سنتی دیگری در محل شهر شیراز شهری بنام فارس بودهاست که برگرفته از نام فارس پسر ماسور، پسر شِم، پسر نوح میباشد.[۲۵]
فتح فارس توسط مسلمانان
استان فارس ساسانیان شامل استان فارس، یزد، حاشیه خلیج فارس و جزایر آن و بخشی از خوزستان کنونی بود، و طی حملات اعراب بین سالهای ۶۴۰- ۶۵۳ میلادی که از بصره سازماندهی میشد به تسخیر درآمد. در آن زمان در محل شیراز کنونی شهری نبود.[۱۹] اما قلعههایی در حوالی شیراز کنونی وجود داشت که در سال ۶۴۱ میلادی به تسخیر اعراب درآمد.[۲۸] در طی این دوران اعراب حملات متعددی از محل این قلعه به استخر تدارک دیدند. استخر، پایتخت فارس تا سال ۶۵۳ میلادی مقاومت کرد. «شهر اصلی فارس، استخر، پیوندهایی نزدیک با سلسله ساسانی و دین زردشتی داشتند. حکمرانان عرب میخواستند که مرکزی رقیب و اسلامی در قلمرو تازه فتح شده خود درست کنند.» هنگامی که اعراب شهر شیراز را بنیان نهادند، شهر را بگونهای بنیان گذاشتند که بزرگتر از اصفهان باشد.[۱۹]
شهبازی مینویسد که بهسبب قرار داشتن شیراز در محل تلاقی راههای منتهی به یزد، کرمان، خوزستان، اصفهان و خلیج فارس، شیراز به پایگاه (سپاه مسلمانان) در فارس و مقر دولت و کارگزاران ارشد نظامی و اداری تبدیل شد و برای دو قرن محل استقرار فرمانداران عرب فارس بود.[۲۳] هرچند تا دو قرن شیراز زیر سایه شهر رقیب، استخر بود. اما بتدریج با اسلام آوردن ایرانیان و انحطاط شهر استخر، اهمیت شهر استخر به شیراز منتقل شد. از این دوران اطلاعات کمی در دسترس است ولی مشخص است که تا قرن نهم میلادی شیراز دارای مسجد جامع نبودهاست. یعنی تا زمانی که صفاریان شیراز را پایتخت حکومت خود قرار دادند.[۱۹]
آل بویه تا صفویان
در قرن چهارم و پنجم هجری قمری سلسلهٔ آل بویه فارس، شیراز را به پایتختی برگزیدند و مساجد، قصرها، کتابخانه و کانال آبرسانی از رودخانه کر در آن بنا نمودند. در این دوران شیراز به بزرگترین شهر استان فارس (شامل یزد و سواحل شمالی خلیج فارس) تبدیل شده بود. آل بویه پیرو شیعه ۱۲ امامی بودند و شیعه را تبلیغ نموده و مراسمی مانند محرم و عید غدیر را پاس میداشتند. با اینحال آل بویه سیاست مدارا و پذیرا بودن با سایر مذاهب مانند اهل سنت را در پیش داشتند. در زمان آنها غیر مسلمانان مانند زردشتیها مجبور نبودند که علامت مشخص کننده به تن داشته باشند و یا در محلههای خاصی زندگی کنند. در زمان آل بویه بازار شهر در هنگام جشن مهرگان و نوروز نورانی میشد و هنگامی که در سال ۳۶۹ هجری مصادف با ۹۸۰ میلادی مسلمانان شیراز بر علیه زردشتیان به اغتشاش پرداختند، عضدالدوله لشکری برای تنبیه اغتشاشکنندگان به شیراز فرستاد.[۱۹]
سکهای مربوط به شیراز در دوران مغول.
اتابکان فارس (سَلغُریان) از نیمه قرن ۶ هجری (۱۲ میلادی) بر شیراز مستولی شدند. در دورهٔ آنها شیراز شکوفا شد و بناهای متعددی نظیر مدرسه، بیمارستان، بازار اتابک ساخته شد. به تدبیر اتابکان در حمله چنگیز خان مغول، شیراز از تخریب و قتل عام در امان ماند چرا که حکمرانان سلغری، ابوبکر بن سعد به پرداخت مالیات به مغولان رضایت دادند. آخرین حکمران اتابک اَبِش بنت سعد بود که به همسری پسر هلاکوخان مغول درآمد. مهریه او بخشش خراج شیراز بود و بدین ترتیب اتابکان فارس در سال ۶۸۵ هجری (۱۲۸۷-۱۲۸۶ میلادی) منقرض شد.[۲۲] شیراز همچنین از قتل عام تیمور نیز در امان ماند زیرا شاه شجاع، فرماندار فارس تسلیم شد.[۲۹] در قرن سیزدهم میلادی، شیراز مرکزی پیشرو در علم و هنر بود. بخاطر تشویق حاکمان و وجود دانشمندان و هنرمند، این شهر توسط جغرافیدانان قدیمی دارالعلم نامیده میشد.[۲۹]
دوران صفویه تا دوران معاصر
شیراز بسال ۹۰۹ هجری (۱۵۰۳ میلادی) به دست صفویه افتاد. شاه اسماعیل در راه توسعه تشیع رهبران مذهبی اهل سنت شهر را از دم تیغ گذرانید. در این دوران بناهای متعددی در شیراز مانند مدرسه خان، قصری در محل «میدان» و حصاری بدور شهر ساخت. شهر شیراز در دوران صفویه دو گروه رقیب را در خود جای دادهبود. حیدریها که پیرو شیخ حیدر صفوی بودند و در شرق شرق سکنا داشتند و نعمتیها که در غرب شیراز ساکن بودند و پیرو شاه نعمت الله ولی بودند.[۲۲] پس از حمله افغانها به ایران و سقوط صفویه در سال ۱۷۲۲ میلادی، سپاه افغان در سال ۱۷۲۳ روانه شیراز شد. شیراز بعد از نه ماه محاصره و تحمل قحطی تسلیم شد. گفته میشود طی این محاصره حدود ۱۰۰ هزار نفر از مردم شیراز هلاک شدند. نادرشاه توانست در سال ۱۷۲۹ شیراز را از دست افغانها در آورد و خرابیهای به بار آمده را ترمیم نماید. اما با شورش حکمرانان محلی در دوره افشاریان بر علیه نادر شاه، نادر شاه سپاهی را روانه شیراز کرد و شهر پس از چهار ماه محاصره سقوط کرد. پس از این حمله بسیاری از مردم شیراز از دم تیغ گذشتند و دو کله مناره در اطراف شهر برپا شد و باغهای اطراف شیراز نابود شد.[۲۲]
لطفعلی خان زند.
مجسمه کریمخان زند.
کریم خان زند شیراز را در سال ۱۱۸۰ هجری قمری (۷-۱۷۶۶ میلادی) بهعنوان پایتخت سلطنت خود برگزید. در این دوران شیراز رونقی دوباره یافت و بر جمعیت آن افزودهشد. شیشه ساخت شیراز به تمام ایران صادر میشد و شراب شیراز که عمدتا توسط ارمنیان و یهودیان ساخته میشد از طریق خلیج فارس به بازار هند صادر میشد. در دوره کریم خان استادکاران و کارگران از سراسر ایران به شیراز آورده شدند.[۲۲] گفته شدهاست که تنها ۱۲،۰۰۰ نفر در ساختن خندق جدید دور شهر شرکت داشتند. بدستور کریم خان بناهای متعددی مانند ارگ جدید شهر، بازار وکیل، دیوانخانه، توپخانه، یک مسجد باشکوه و چند هزار مسکن برای لرها و لکهایی که در سپاه کریم خان بودند بنا شد. در آن زمان شیراز یازده بخش داشت که پنج تای آنها بخشهای حیدری، پنج تای آنها نعمتی و یک بخش متعلق به یهودیان بود. پس از کریم خان، جانشینان وی موفق به حفظ سلسله زندیه نشدند و پس از روی کار آمدن قاجارها، آقا محمد خان قاجار پایتخت را به تهران منتقل نمود.[۲۲] در دوره قاجاریه، سید علی محمد باب در سال ۱۲۶۱ هجری قمری (۱۸۴۵ میلادی) در شهر شیراز شروع تبلیغ آیین خود نمود. او دستگیر و از شهر اخراج شد.[۲۲]
در اثر شیوع آنفولانزا در سال ۱۹۱۸ حدود ۱۰،۰۰۰ تن از مردم شیراز جان خود را از دست دادند. شیراز از دوران صنعتی شدن زمان رضا شاه که در شهرهای مختلف ایران رخ داد، چندان بهرهای نبرد. ولی پس از جنگ جهانی دوم شیراز پیشرفت زیادی داشت.[۲۲] در سال ۱۳۵۳ شیراز از نظر بزرگی بعد از شهرهای صنعتی تبریز و اصفهان و شهر مذهبی مشهد قرار داشت. در سالهای منتهی به انقلاب شیراز شاهد رشد خوبی بود. هر چند دیگر شیراز دیگر در سر شاهراه ترانزیت کالا از بنادر خلیج فارس به داخل ایران را نداشت، چون نقش سنتی بندر بوشهر با ساخته شدن راهآهن سراسری به بنادر دیگری انتقال یافته بود. با اینحال مراکز آموزش عالی، پایگاههای نظامی و صنعت گردشگری رشد خوبی در این شهر داشت.[۱۹][۲۱]
پس از انقلاب، احیا و مرمت آثار تاریخی مورد توجه قرار گرفتهاست که از مهمترین کارهای انجام گرفته میتوان به احیای ارگ کریم خان، مرمت و بازسازی آرامگاه خواجوی کرمانی و دروازه قرآن، حمام وکیل و حافظیه اشاره نمود.[۳۰]
یه علت گازرسانی از پالایشگاه گازی بیدبلند به مجتمع پتروشیمی شیراز، شهر شیراز یکی از اولین شهرهای گازرسانی شده در ایران بودهاست، شرکت گازرسانی منطقه ۵ از سال ۱۳۴۲ در این شهر فعالیت داشتهاست که در اسفند ماه ۱۳۷۷ به شرکت گاز استان فارس تغییر نام یافت.[۳۱]
روز شیراز
نوشتار اصلی: روز شیراز
پرواز بالنهای هوای داغ در روز شیراز (۱۳۸۹ هجری خورشیدی)
با تصویب شورای شهر شیراز و تایید مجلس شورای اسلامی روز میانی بهار، ۱۵ اردیبهشت به نام روز شیراز نامگذاری شدهاست. به همین مناسبت، همه ساله برنامههای ویژهای از طرف شهرداری شیراز در این روز برگزار میگردد.[۳۲] به عنوان مثال در سال ۱۳۸۹ هجری خورشیدی برای اولین بار در ایران ۱۲ بالون هوای داغ به طور همزمان بر فراز آسمان شیراز به پرواز درآمدند. به مناسبت هفته شیراز بالنهایی از کشورهای مختلف اروپایی توسط بالن سواران حرفهای با حضور شهروندان شیرازی در آسمان شیراز پرواز کردند. بالنها از ۲ منطقه استادیوم ورزشی حافظیه و دانشگاه علوم پزشکی شیراز برخاسته و پس از پروازی تقریبا ۲ ساعته بر فراز شهر شیراز، در نقاط مختلف فرود آمدند.[۳۳][۳۴]
وضعیت طبیعی
بلوار چمران در شیراز
دریاچه مهارلو در ۱۵ کیلومتری شرق شیراز
جغرافیا
شهر شیراز، مرکز استان فارس به طول ۴۰ کیلومتر و عرضی متفاوت بین ۱۵ تا ۳۰ کیلومتر با مساحت ۱۲۶۸ کیلومتر مربع به شکل مستطیل و از لحاظ جغرافیایی در جنوب غربی ایران و در بخش مرکزی فارس قرار دارد. اطراف شیراز را رشته کوههای نسبتاً مرتفعی به شکل حصاری استوار، احاطه کردهاند که از لحاظ سوق الجیشی و حفظ شهر اهمیت ویژهای دارند.[۳۵][۳۶] این شهر از سمت غرب به کوه دراک، از سمت شمال به کوههای بمو، سبزپوشان، چهلمقام و باباکوهی (از رشتهکوههای زاگرس) محدود شدهاست.[۸] مختصات جغرافیایی شیراز عبارتست از ۲۹ درجه و ۳۶ دقیقه شمالی و ۵۲ درجه و ۳۲ دقیقه[۲۲] و ارتفاع آن از سطح دریا بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ متر در نقاط مختلف شهر متغیر است.[۷][۶] رودخانهٔ خشک شیراز رودخانهٔ فصلی است که پس از عبور از شهر شیراز به سمت جنوب شرقی حوضهٔ خود متمایل شده و به دریاچه مهارلو میریزد.[۲۲]
نوشتار اصلی: رودخانه خشک
نوشتار اصلی: دریاچه مهارلو
آب و هوا
نقشهٔ آب و هوایی ایران؛ شهر شیراز در جنوب غرب کشور قرار گرفته و آب و هوای آن مدیترانهای است.
میانگین دما در تیرماه (گرمترین ماه سال) ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، در دیماه (سردترین ماه سال)، ۵ درجهٔ سانتیگراد، در فروردینماه ۱۷ درجهٔ سانتیگراد و در مهرماه ۲۰ درجهٔ سانتیگراد میباشد و میانگین سالانهٔ دما ۱۸ درجهٔ سانتیگراد است.[۹] میزان بارندگی سالیانهٔ شهر شیراز ۳۳۷٫۸ میلیمتر میباشد.[۹]
[نهفتن]آب و هوای شیراز
ژانویه
فوریه
مارس
آوریل
مـــــه
ژوئـن
ژوئیـه
اوت
سپتامبر
اکتبـر
نوامبر
دسامبر
سـال
گرمترین
C°
۲۰
۲۲
۲۷
۳۳
۳۷
۴۱
۴۲
۴۰
۳۸
۳۲
۳۰
۲۳
۴۲
میانگین گرمترینها
C°
۹
۱۲
۱۶
۲۲
۲۸
۳۴
۳۶
۳۵
۳۲
۲۶
۱۸
۱۲
۲۴
میانگین سردترینها
C°
۱
۳
۷
۱۱
۱۶
۲۱
۲۴
۲۲
۱۸
۱۳
۷
۳
۱۲
سردترین
C°
-۱۲
-۷
-۲
-۲
۷
۱۱
۱۶
۱۲
۷
۲
-۵
-۵
۰
بارش
mm
۸۱٫۲
۴۳٫۱
۴۸٫۲
۳۰٫۴
۷٫۶
۰
۲٫۵
۰
۰
۵
۴۰٫۶
۶۶
۳۳۷٫۸
منبع: سایت ودربیس[۹] ۴ ژوئن ۲۰۰۹
سراسرنمای شمال شیراز.
مردم
زبان
نوشتار اصلی: لهجه شیرازی
مردم شیراز زبان فارسی را با لهجه شیرازی تکلم میکنند. لهجه شیرازی دارای ۲۳ همخوان /P/ , /b/ , /f/ , /v/ , /t/ , /d/ , /k/ , /g/ , /q/ , /c/ , /j/ , /s/ , /z/ , /s/ , /z/ , /m/ , /n/ , /l/ , /r/ , /h/ , /x/ , /?/ , /y/ و ۹ واکه ساده /a/ , /a:/ , /e/ , /e:/ , /o/ , /o:/ , /a/ , /i/ , /u/ و ۵ واکه مرکب /y/ , /ay/ , /ou/ , /ey/ , /ow/ میباشد و ساخت هجایی آن cvc(c) است. تحقیقات در مورد وضع حاضر لهجه شیرازی نشان میدهد که در میان شیرازیان میزان آشنایی با این لهجه در سنین بالاتر بیشتر میباشد. در میان بانوان میزان آشنایی زنان خانه دار و در میان مردان، کسانی که کار آزاد دارند آشنایی بیشتری با این لهجه دارند.[۳۷] ظهور دو شاعر بزرگ فارسی نو، حافظ و سعدی، باعث تاثیر پذیری تمام جنبههای زندگی مردم شیراز از عصر مغول به بعد از آثار این شاعران شد. بگونهای که باعث افول گویش پیشین مردمان این شهر و حکمفرما شدن فارسی نو در این شهر شد.[۲۲]
دین
قرآنی متعلق به شیراز سال ۹۳۷ هجری شمسی. خطاط: روزبهان محمد
یک یهودی در حال عبادت در شیراز
دین اکثر مردم شیراز اسلام میباشد. هر چند بیشتر یهودیان شیراز در طی نیم قرن دوم قرن بیستم به اسراییل و آمریکا مهاجرت کردهاند. این شهر هنوز پذیرای اقلیتی ۶۰۰۰ هزار نفری از یهودیان میباشد.[۳۸] بدلیل فعالیتهای تبلیغاتی مسیحی در قرون نوزده و بیستم میلادی گروههای کوچکی از مسیحیان فرقه پروتستان مانند انگلیکن و پرسبیترین در شیراز زندگی میکنند.[۳۹] در حال حاضر در شیراز دو کلیسای فعال وجود دارد که یکی متعلق به ارامنه و دیگری متعلق به کلیسای انگلیکن میباشد.[۴۰][۴۱]
فرهنگ
نوشتار اصلی: فرهنگ در شیراز
دو زن شیرازی در سال ۱۲۶۰ خورشیدی.
شهر شیراز به شهر شعر در ایران معروف است. از میان شاعرهای بانویِ معروف ایران میتوان از جهانملک خاتون که در شیراز میزیسته نام برد.[۴۲] شیراز به شهر شعر، شراب، باغ و گل و بلبل معروف است. باغ در فرهنگ ایرانیان از جایگاه ویژهای برخوردار است و شیراز از قدیم به داشتن باغهای بسیار و زیبا مشهور بودهاست. شیراز از دوران باستان باغهای انگور فراوانی داشته و همین باعث شهرت جهانی شراب شیراز در دنیا شدهاست. امروزه بیشتر باغهای این شهر در شمال غرب آن و در مناطق قصردشت، کشن، چمران و معالیآباد واقع شدهاند. تعدادی از باغهای شیراز از لحاظ تاریخی بسیار حایز اهمیت هستند و بهعنوان مراکز مهم گردشگری بهشمار میآیند. از معروفترین این باغها میتوان به باغ ارم، باغ عفیفآباد، باغ دلگشا و باغ جهاننما اشاره نمود.[۳۰]
جشن هنر شیراز.
شهر شیراز در بین سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۷ محل برگزاری جشن هنر شیراز بود. این جشنواره در زمان خود بزرگترین رویداد فرهنگی در نوع خود در سطح جهان بود. این رویداد با هدف تشویق هنرهای سنتی ایران و بالا بردن استانداردهای فرهنگی ایران تشکیل شدهبود. همچنین این رویداد محلی بود برای گرد آمدن بزرگترین هنرمندان سنتی و مدرن ایران و سراسر دنیا در رشتههای مختلف هنری.[۴۳]
نمونههایی از آثار نگارگری شیراز
مینیاتور اسکندر در کعبه (خمسه نظامی)؛ مربوط به دوره صفوی.
مینیاتور خسرو در حال شکار (خمسه نظامی)؛ مربوط به دوره صفوی.
مبارزه بهرام گور با یک اژدها (شاهنامه)؛ نگارگری مربوط به «مکتب تبریز»، سال ۷۴۹ هجری شمسی.
گرگسار در مقابل چادر اسفندیار زانو میزند (شاهنامه)؛ نگارگر: علی ابن حسینی بهمنی سال ۷۰۹ هجری شمسی.
جمعیت
تغییرات جمعیت شیراز بین سالهای ۱۳۳۵ تا ۱۳۸۵[۴۴]
در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ خورشیدی انجام گرفت، شهر شیراز با ۱۷۰٬۶۵۹ نفر جمعیت ششمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری سال ۱۳۵۵ خورشیدی این شهر با پیشیگرفتن بر آبادان به پنجمین شهر پرجمعیت ایران تبدیل شد. و تا سرشماری سال ۱۳۷۵ خورشیدی همین جایگاه را در اختیار داشت. در آخرین سرشماری انجامگرفته در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، کرج با رشد سریع خود بر شیراز پیشی گرفت. [۴۴]
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت شهر شیراز در این سال بالغ بر ۱٬۲۱۴٬۸۰۸ نفر بودهاست که از این تعداد ۶۱۳٬۸۳۰ نفر مرد و ۶۰۰٬۹۷۸ نفر زن بودهاند. همچنین تعداد خانوارهای ساکن این شهر، ۳۱۵٬۷۲۵ خانوار بودهاست[۴۵] .
هرم جمعیتی شیراز در سال ۱۳۸۵[۴۶]
مردان
سن
زنان
۴۲٬۹۱۳
بیشتر از ۶۵
۳۸٬۷۸۶
۱۷٬۴۰۰
۶۰-۶۴
۱۶٬۳۲۵
۲۵٬۸۱۹
۵۵-۵۹
۲۴٬۰۲۵
۳۹٬۵۵۶
۵۰-۵۴
۳۶٬۴۶۲
۴۹٬۵۰۹
۴۵-۴۹
۴۶٬۲۱۲
۵۶٬۰۷۵
۴۰-۴۴
۵۳٬۳۳۳
۶۳٬۳۹۸
۳۵-۳۹
۶۱٬۳۶۱
۶۷٬۳۰۶
۳۰-۳۴
۶۴٬۹۸۳
۹۲٬۳۱۶
۲۵-۲۹
۸۹٬۸۹۶
۱۲۲٬۴۲۶
۲۰-۲۴
۱۱۶٬۳۷۲
۱۰۷٬۱۴۵
۱۵-۱۹
۱۰۱٬۳۴۱
۷۴٬۵۳۱
۱۰-۱۴
۷۰٬۸۳۴
۶۰٬۷۳۶
۵-۹
۵۷٬۵۲۸
۵۸٬۷۳۲
۰-۴
۵۵٬۸۶۶
نظرسنجی سال ۱۳۸۹
طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در اصفهان به قرار زیر بود:[۴۷]
اقوام کلانشهر شیراز
قومیت
درصد
فارس
۹۰٫۴٪
ترک
۴٫۶٪
لر
۳٫۶٪
بلوچ
۰٫۷٪
کرد
۰٫۴٪
عرب
۰٫۴٪
در اشعار فارسی
تصویری از تذهیبی از نسخهٔ خطی دیوان حافظ که در موزهٔ لندن نگهداری میشود. مربوط به قرن هجدهم میلادی
مجسمه سعدی در خانه زینت الملوک، شیراز.
سعدی
شنیدم هر چه در شیراز گویند
به هفت اقلیم عالم باز گویند
آخر ای باد صبا بویی اگر میآری
سوی شیراز گذر کن که مرا یار آن جاست
کاروانی شکر از مصر به شیراز آید
اگر آن یار سفرکرده ما بازآید
خاک شیراز همیشه گل خوشبوی دهد
لاجرم بلبل خوشگوی دگر بازآمد
میلش از شام به شیراز به خسرو مانست
که به اندیشهٔ شیرین ز شکر بازآمد
خاک شیراز چو دیبای منقش دیدم
وان همه صورت شاهد که بر آن دیبا بود
که یارب پارس را مهد امان دار
به سعدی برج طالع توامان دار
خوشا سپیدهدمی باشد آنکه بینم باز
رسیده بر سر الله اکبر شیراز
به حق کعبه و آن کس که کرد کعبه بنا
که دار مردم شیراز در تجمل و ناز
که سعدی از حق شیراز روز و شب میگفت
که شهرها همه بازند و شهر ما شهباز
حافظ
خوشا شیراز و وضع بیمثالش
خداوندا نگهدار از زوالش
به شیراز آی و فیض روح قدسی
بجوی از مردم صاحب کمالش
نسیم باد مصلی و آب رکنآباد
غریب را وطن خویش میبرند از یاد
نمیدهند اجازت مرا به سیر و سفر
نسیم باد مصلی و آب رکنآباد
اگرچه زندهرود آب حیات است
ولی شیراز ما از اصفهان به
فردوسی
دوهفته در این نیز بخشید مرد
سوم هفته آهنگ شیراز کرد
هیونان فرستاد چندی ز ری
سوی پارس، نزدیک کاوس کی
عماره
ز شیراز و از ترف سیصدهزار
شتروار بد اندر آن کوهسار
شهریار
سلام ای شهر شیخ و خواجه شیراز
سلام ای مهد عشق و مدفن راز
سلام ای قبله تقدیس و تقوا
سلام ای قلعهٔ سیمرغ و عنقا
سلام ای شهر عشق و آشنایی
سلام ای آشیان روشنایی
بهار پوستانت بیزمستان
دعایت کرده سعدی در گلستان
که یارب پارس را مهد امان دار
به سعدی برج طالع تو امان دار
به تیر این دعا پیر دلآگاه
مغول را کرد دست فتنه کوتاه
دل و دلبستهٔ ایران توباشی
گل و گلدستهٔ ایران توباشی
اگر من دیهقان یا شهریارم
گدای عشق این شهر و دیارم
اوحدی مراغهای
نشنود از پرده کس آواز من
تا نکند راست لبش ساز من
چند ز شیراز و ز رومم، دگر
رخت به روم آور و شیراز من
بابا طاهر
صفا هونم صفا هونم چه جابی
که هر یاری گرفتم بیوفا بی
بشم یکسر بتازم تا به شیراز
که در هر منزلی صد آشنا بی
سنایی
چشم بگشا و فرق کن آخر
عنبر از خاک و شکر از شیراز
بهار
بود آیا که دگر بار به شیراز رسم
بار دیگر بمراد دل خود باز رسم
هست راز ازلی در دل شیراز نهان
خرم آنروز که کس بر سر آن راز رسم
برسر مرقد سعدی که مقام سعداست
بسته دست ادب و جبهه قدمساز رسم
همت از تربت حافط طلبم وز مددش
مست و مستانه به خلوتگه اعزاز رسم
جایهای دیدنی
جاذبههای تاریخی
ارگ کریمخان
دروازه قرآن.
شیراز به عنوان یکی از مهمترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و با جاذبههای تاریخی فراوان برای گردشگران داخلی و خارجی شناخته شدهاست.[۳۰] از جاذبههای تاریخی شهر شیراز میتوان به آتشکدهٔ صمیکان، آرامگاه حافظ، آرامگاه خواجوی کرمانی، آرامگاه سعدی، ارگ کریمخان، باغ جهاننما، باغ ارم، باغ تخت، باغ چهلتن، باغ دلگشا، باغ عفیفآباد، باغ نارنجستان قوام، باغ هفتتن، خانه صالحی، چاه مرتاض علی، حمام باغ نشاط، عمارت باغ ایلخانی، عمارت باغ نشاط، عمارت دیوانخانه، عمارت کلاهفرنگی باغ نظر، مسجد نصیرالملک، قصر ابونصر، قلعهٔ ککها، مدرسهٔ آقاباباخان، مدرسهٔ خان، موزهٔ پارس، موزهٔ هفتتنان، نقشبرجستهٔ بهرام اشاره کرد.[۴۸][۴۹][۵۰]
در سال ۱۳۷۴ در پروژه بین الحرمین ۷ هکتار از بافت تاریخی شیراز که متشکل از ۸۷ خانه تاریخی، مسجد و مدرسه تاریخی بود تخریب شد. هماکنون نیز تصمیم بر این است که تحت همان پروژه ۵۷ هکتار دیگر بدون در نظر گرفتن آثار و بناهای ارزشمند تاریخی تخریب و جایش را به پاساژهای تجاری بدهد.[۵۱]
سراسرنمای شیراز در روز
سراسرنمای شیراز در شب
جاذبههای طبیعی
باغ ارم.
باغ جهاننما.
از جاذبههای طبیعی شهر شیراز میتوان به آبشار کوهمره سرخی، برمدلک، پارک قلعهبندر، پارک ملی بمو، باغ پرندگان شیراز، پیربناب، چشمهٔ جوشک، چشمهٔ خارگان، چشمهٔ ریچی، دریاچهٔ دشت ارژن، دریاچهٔ مهارلو، رکنآباد، رودخانهٔ قرهآغاج، روستای قلات، کوه سبزپوشان، گردشگاه آتشکده، گردشگاه چاهمسکی، گردشگاه چشمه سلمانی و گردشگاه هفتبرم اشاره کرد.[۵۲][۵۳]
چشمههای طبیعی موجود در اطراف شیراز هم از جهت آبدرمانی و هم از جهت جذب گردشگر برای صنعت گردشگری استان فارس از اهمیت ویژهای برخوردار هستند و صنعت گردشگری این استان را رونق میبخشند.[۵۳]
جاذبههای مذهبی
شاهچراغ.
مزار امامزادگان متعددی که در شیراز وجود دارد، در طول سدهها ساختار اجتماعی و اقتصادی این شهر را شکل دادهاست. گفته میشود که در زمان مأمون خلیفهٔ عباسی، تعدادی از فرزندان و نوادگان موسی بن جعفر -امام هفتم شیعیان- به شیراز پناه آورده بودند. برطبق روایتهای مختلف، آنان به مرگ طبیعی درگذشتند یا توسط حاکم عباسی کشته شدند. سالها بعد تعدادی از این مزارها شناسایی شدتد و زیارتگاه شیعیان قرار گرفتند. برخی از این امامزادگان -همچون علی بن حمزه- در دورهٔ آل بویه شناسایی شدند. ولی برای بعضی دیگر -مانند شاهچراغ- حدود چهارصد سال زمان لازم بود تا توسط حکمرانان سَلغُری شیراز شناسایی شوند. شناسایی بیشتر این مزارها بیش از آنکه براساس شواهد و اسناد تاریخی باشد، بر مبنای احادیث و روایات اسلامی بودهاست.[۱۹]
فضای سبز
سرانه فضای سبز در شیراز در سال ۱۳۸۷ برابر با ۱۲٫۷ متر مربع به ازای هر نفر است.[۵۴] هماکنون در شهر شیراز ۱۱۸ پارک فعالیت میکنند که این تعداد شامل ۴۸ پارک شهری و ۷۰ پارک محلهای میباشد که از این جهت مساحت کل پارکها در شیراز ۲،۱۷۰،۵۵۰ متر مربع میباشد که از این میزان ۱۲۸،۰۴۴ متر مربع متعلق به پارکهای محلهای و ۲،۰۴۲،۵۰۶ متر مربع متعلق به پارکهای شهری است و همچنین پارک آزادی با ۲۰۴،۱۹۱ مترمربع مساحت بزرگترین پارک شیراز محسوب میشود.[۵۵][۵۶]
فضای سبز شیراز در سراسرنمای شیراز
[نمایش]
ن
ب
و
باغها و بوستانهای شیراز
بوستانها و پارکهای شهری
بوستان آزادی
بوستان خلدبرین
بوستان جنت
بوستان حاشیه چمران
بوستان ولیعصر
بوستان ترافیکی مروارید
بوستان انقلاب
بوستان لاله
بوستان شکوفه
بوستان جهاننما
بوستان طاووسیه
بوستان دلگشا
بوستان ملی
بوستان خواجوی کرمانی
بوستان کودک
بوستان ایرانی
بوستان درکی
بوستان مطهری
بوستان هاشمی
بوستان رحمت
بوستان علوی
بوستان رویابوستان معلم
بوستان گلها
بوستان ملت
بوستان محراب
بوستان دوران
بوستان کوی زهرا
بوستانها و پارکهای محلهای
بوستان فضیلت
بوستان بنفشه
بوستان باران
بوستان کوهسار
بوستان گلخانه
بوستان سجادیه
بوستان شاهد
بوستان ایشتگاه ۱۲ فرهنگشهر
بوستان نیایش
بوستانکوی جماران
بوستان پل باغ صفا
بوستان ۱۲ متری نمازی
بوستان کوزهگری
بوستان آبجوار
بوستان فدک
بوستان دوراهی قلعه
بوستان شهرک ولیعصر
بوستان احمدی شمالی
بوستان عرفا
بوستان حسینی
بوستان شیخ علی چوپان
بوستان ابولکلام
بوستان هجرت
بوستان بولوار گلستان
بوستان بولوار نصر
بوستانبولوار هفت تنان
بوستان آزادگان
بوستان شهید قرنی
بوستان بولوار قائم
بوستان شهید دستغیب
بوستان یاسمن
بوستان بنفشه
بوستان زنبق
بوستان نرگس
بوستان امام رضا
بوستان سوسن
بوستان نیلوفر
بوستان ارغوان
بوستان سیزده آبان
بوستان صاحبالامر
بوستان حاشیه باهنر
بوستان حدیث
بوستان ولفجر
بوستان شهدا
بوستان سعدی
بوستان امام رضا
بوستان گلدشت
بوستان فاطمی
بوستان گلستان
بوستان پرواز
بوستان رضوی
بوستان سیبویه
بوستان فتحیه
بوستان شقایق
بوستان کشتکاران
باغهای قدیمی شیراز
باغ عفیف آباد
باغ نظر
باغ ارم
باغ جنت
باغ ملی
باغ جهاننما
باغ دلگشا
باغ نارون
باغ تخت
باغ چهلتن
باغ نارنجستان قوام
باغ هفتتن
باغ نشاط
نمایشگاه بینالمللی
نوشتار اصلی: نمایشگاه بینالمللی شیراز
نمایشگاه بینالمللی شیراز بزرگترین مرکز نمایشگاهی در جنوب ایران میباشد.[۵۷] این نمایشگاه در فضایی بالغ بر ۷۶۰٬۰۰۰ متر مربع در شمال غرب شیراز تأسیس گردیدهاست. نمایشگاه بینالمللی شیراز هماکنون دارای فضایی بهمیزان ۱٫۷ کیلومتر مربع بهصورت ۶ سالن سرپوشیده و سه سالن در حال ساخت و فضای باز نمایشی بهمیزان ۳٬۰۰۰ متر مربع میباشد.[۵۷]
نگارخانههای شیراز
شیراز دارای ۱۸ نگارخانهاست که به پرپایی و نمایش آثار هنری و فرهنگی میپردازند.[۵۸]
موزهها
ساختمان کلاهفرنگی موزهٔ پارس
شهر شیراز تعداد ۱۱ موزه را در خود جای دادهاست که از میان آنها میتوان به موزههایی همچون موزه هخامنشی که به نمایش اشیای متعلق به زمان هخامنشی میپردازد، موزه ساسانی که به نمایش اشیایی از دوره ساسانی میپردازد، موزه قاجار که به نمایش اشیاء زمان قاجار میپردازد، موزهٔ تاریخ طبیعی و تکنولوژی که به نمایش گونههای جانوری، گیاهی و زمینشناسی میپردازد، موزه پارس که به نمایش اشیاء سفالی از هزارههای پیش از میلاد تا دوره قاجاریه میپردازد و موزه عفیفآباد که به نمایش سلاحهای گوناگون دوره صفویه تا دوره پهلوی میپردازد اشاره کرد.[۵۹][۶۰]
[نمایش]
ن
ب
و
موزههای شهر شیراز
ارگ کریمخانی
پارس
تاریخ طبیعی دانشگاه شیراز
ساسانی
سنگهای تاریخی هفتتنان
شاهچراغ
قاجار
کریمخان زند
نارنجستان قوام
نظامی عفیفآباد
هتلها و مراکز اقامتی
نوشتار اصلی: فهرست هتلهای شیراز
هتل چمران شیراز
گراند هتل شیراز
شهر شیراز مجموعاً دارای ۱۳۱ مهمانپذیر و مهمانسرا ثبت شده[۶۱] و همچنین ۳۴ هتل[۶۲] میباشد که از این تعداد، هتلهای چمران، پارس، هما و پرسپولیس پنج ستاره،[۶۳][۶۴][۶۵][۶۶] ۲۶ هتل چهار، سه، دو و یک ستاره و ۴ هتل آپارتمان میباشند.[۶۳][۶۲]
کتاب: جایهای دیدنی شیراز
برای دانلود یا چاپ بر روی پیوند بالا کلیک کنید.(کتابهای ویکیپدیا)
[نمایش]
ن
ب
و
هتلهای شیراز
هتلهای ۵ ستاره
هتل هما
هتل پارس
هتل چمران
هتل پرسپولیس
گراند هتل شیراز
هتل خلیج فارس(در دست ساخت)
هتل آسمان(در دست ساخت)
هتلهای ۴، ۳، ۲ و ۱ ستاره
هتل پارک
هتل آپادانا
هتل پارسیان
هتل آریو برزن
هتل پارسه
هتل پیران
هتل تخت جمشید
هتل ارگ
هتل اطلس
هتل ارم
هتل تالار
هتل رودکی
هتل جهانگردی شیراز
هتل مهدی
هتل کوثر
هتل دنا
هتل صدرا
هتل قانع
هتل ساسان
هتل پارک سورمق
هتل سینا
هتل حافظ
هتل آناهیتا
هتل خانه
هتل شایان
هتل ارک
هتلآپارتمانها
هتل آپارتمان تچر
هتل آپارتمان جام جم
هتل آپارتمان هدیش
هتل آپارتمان سریر
هتل آپارتمان خانه سبز- هتل چوبسیمیلن
ترابری
بزرگراه شیراز-سپیدان
فرودگاه
نوشتار اصلی: فرودگاه بینالمللی شیراز
شیراز دومین شهر ایران پس از تهران بود که دارای فرودگاه بینالمللی شد. این فرودگاه در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی با نام فرودگاه بینالمللی شیراز تأسیس شد که پس از پیروزی انقلاب اسلامی بهنام «فرودگاه بینالمللی شهید دستغیب» تغییرنام داد. فرودگاه شیراز پس از فرودگاه امام خمینی مجهزترین فرودگاه در سطح کشور محسوب میگردد. در حال حاضر فرودگاه بینالمللی شهید دستغیب شیراز با دارابودن دستگاههای کمک ناوبری مدرن و کارآمد از قبیل دستگاه رادار PSR-SSR که یکی از پیشرفتهترین رادارهای دنیا میباشد و همچنین دستگاههای NDB - DME - DVOR و ILS یکی از فرودگاههای ایمن و مجهز در سطح کشور بوده و پذیرای تمامی تایپهای پروازی میباشد و به لحاظ سیستمها ی هواشناسی، ارتباطی و رادیویی از تجهیزات پیشرفته و قابل اطمینان برخوردار میباشد.[۸] فرودگاه شیراز در اسفندماه سال ۱۳۸۹ خورشیدی به جمع چهار فرودگاه خودگردان کشور پیوست.[۶۷]
مسیرهای خارجی این فرودگاه عبارتند از کشورهای انگلستان[۶۸]، مالزی[۶۹]، ترکیه[۷۰]، عراق[۷۱]، سوریه، قطر، امارات متحده عربی (دبی، ابوظبی و شارجه)، کویت، بحرین، عربستان، روسیه، پاکستان، مصر و سودان.[۸]
پروازهای داخلی این فرودگاه شامل پروازهای شیراز-تهران، شیراز-مشهد، شیراز-اصفهان، شیراز-تبریز، شیراز-اهواز، شیراز-آبادان، شیراز-بوشهر، شیراز-بندرعباس، شیراز-ساری، شیراز-لارستان، شیراز-لامرد، شیراز-چابهار، شیراز-کرمان، شیراز-کیش، شیراز-لاوان، شیراز-قشم، شیراز-سیری، شیراز-ماهشهر، شیراز-خارک، شیراز-عسلویه، شیراز-بهرگان و شیراز-رشت میباشد.[۸]
شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما)، آسمان، ایران ایرتور، کیشایر، شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما)، آسمان، ایران ایرتور، کیشایر، ماهان، کاسپین، فارس ایر قشم، نفت، زاگرس، تابان، ارم ایر، گلف ایر، ترکیش ایرویز[۷۰]، سعودیایر، ایرعربیا و به صورت موردی شرکتهای هواپیمائی دیگر از فرودگاه شیراز جهت نشست و برخاست استفاده میکنند.[۸]
هماکنون ظرفیت پذیرش مسافر این فرودگاه ۴ میلیون نفر در سال میباشد که با اتمام طرح توسعه این فرودگاه به ۱۰ میلیون مسافر در سال افزایش مییابد.[۸]
راهآهن
نوشتار اصلی: ایستگاه راهآهن شیراز
ایستگاه راهآهن شیراز
خبر افتتاح راه آهن شیراز اصفهان در ۱۳ خرداد سال ۱۳۸۸ خورشیدی توسط رسانههای خبری منتشر شد.[۷۲] مدت کوتاهی پس از افتتاح این راه آهن معلوم شد که این راهآهن به صورت نیمهتمام و ناقص اجرا شده و با عبور اولین قطار از روی آن بسیاری از ریلها در هم شکستهاند.[۷۳][۷۴] از آن زمان تا شهریورماه سال ۱۳۹۰ خورشیدی، به علت آماده نبودن ایستگاه راه آهن شیراز برای سوار و پیاده کردن مسافران از ایستگاه موقتی در شهر جدید صدرا استفاده میشد.[۷۵][۷۶] ایستگاه راه آهن شیراز که اکنون یکی از بهترین ایستگاههای راهآهن کشور محسوب میشود در مهرماه سال ۱۳۹۰ خورشیدی به بهرهبرداری کامل رسید و از آن زمان تمامی قطارها از ایستگاه اصلی حرکت میکنند.[۷۷][۷۸]
هماکنون مسیرهای ریلی شیراز - بوشهر - عسلویه و همچنین شیراز - جهرم - لار - بندرعباس در دست ساخت میباشد.[۷۹][۸۰]
پایانه مسافربری
نوشتار اصلی: پایانههای مسافربری شیراز
چهار باب پایانهٔ مسافربی برونشهری در نزدیکی به ابتدای ۴ محور اصلی خروجی شهر قرار دارند. شهرداری شیراز در سال ۱۳۶۳ خورشیدی اولین پایانهٔ متمرکز خود را با نام «پایانهٔ شهید کاراندیش» مطالعه، طراحی و بهاجرا درآورد که در دیماه ۱۳۶۶ خورشیدی به بهرهبرداری رسید. «پایانهٔ شهید مدرس» در شرق شیراز و «پایانهٔ امیرکبیر» در جنوب غرب این شهر نیز پس از احداث و تجهیز در اردیبهشتماه ۱۳۷۵ خورشیدی، بهطور همزمان به بهرهبرداری رسیدند. همچنین «پایانهٔ غیرمتمرکز سپیدان» جهت سرویسدهی به بخشهای شمال غربی شهر شیراز از سال ۱۳۷۵ خورشیدی شروع به فعالیت کردهاست.[۸۱]
اتوبوس
نوشتار اصلی: اتوبوسرانی شیراز
شیراز از اولین شهرهای ایران است که دارای شرکت واحد اتوبوسرانی درونشهری شدهاست. سازمان اتوبوسرانی شیراز و حومه در سال ۱۳۴۵ خورشیدی تأسیس گردید. در آن سال ۱۰ دستگاه اتوبوس به صورت نقد و اقساط از شرکت «ایران ناسیونال» خریداری شد و تعداد ۱۰ نفر راننده، ۴۰ نفر کمکراننده، ۵۰ نفر بلیتفروش و ۱۰ نفر تعمیرکار و بازرس، کارکنان شرکت واحد بودند. حقوق روزانهٔ هر راننده بهصورت تمام وقت (۶ صبح تا ۱۰ بعدازظهر) مبلغ ۱۶۰ ریال و هر نفر کمکراننده و بلیتفروش ۸۳ ریال تعیین شدهبود. با اتوبوسهای خریداری شده، خطهای یک، دو و سه راهاندازی شدند که این امر با استقبال مردم روبهرو گردید. از ابتدای سال ۱۳۸۰ خورشیدی، سازمان اتوبوسرانی شیراز در امر واگذاری اتوبوسها به بخش خصوصی اقدام نمودهاست؛ بهطوریکه هماکنون بیش از ۹۰ درصد از این ناوگان به بخش خصوصی واگذار گردیدهاست.[۸۲]
قطار شهری
نوشتار اصلی: متروی شیراز
هماکنون قطار شهری شیراز در دست ساخت میباشد. خط اول این پروژه از جنوب شرق شهر (میدان گلسرخ) و از طریق بلوار مدرس، میدان ولیعصر، میدان نمازی، میدان قصردشت، کوچه گلخون، حاشیه بزرگراه چمران تا شمال غرب شیراز (میدان میرزا کوچکخان و میدان احسان) امتداد خواهد داشت که هماکنون بخش عمدهای از عملیات اجرایی آن انجام شدهاست. این خط ۲۴٫۱ کیلومتر طول دارد که پتانسیل حمل و نقل ۱۰٬۰۰۰ نفر در ساعت را خواهد داشت.[۸۳]
خط دوم این پروژه از تقاطع بزرگراه امام خمینی و بلوار عدالت در جنوب شهر آغاز شده و پس از گذر از بلوار عدالت و بلوار آزادی بهسمت شمال و به میدان آزادی منتهی میگردد که ایستگاه میدان امامحسین، ایستگاه مشترک بین این دو مسیر است.[۸۳]
خط سوم بهطول حدود ۱۶ کیلومتر پیشبینی شده که میدان میرزا کوچکخان را از طریق صنایع الکترونیک، شهرکهای شهید بهشتی، حافظ، بزین، استقلال، پل شهرک گلستان و بلوار تنگجلاب به مرکز شهر جدید صدرا متصل مینماید.[۸۳] پس از اتمام پروژههای قطار شهری، شیراز جمعاً ۱۱۰ کیلومتر مترو خواهد داشت.[۸۴]
تاکسی
نوشتار اصلی: تاکسیرانی شیراز
شیراز دارای بیش از ۱۲٬۰۰۰ تاکسی از انواع مختلف میباشد که بخش بزرگی از حمل و نقل مسافرین درونشهری این شهر را برعهده دارد. این رقم براساس سهم سفر در شهر شیراز ۱٬۸۴ و جمعیت ۱،۲ میلیون نفری نزدیک به ۴۰ درصد از سفرهای درونشهری را عهدهدار میباشد.[۸۵]
انواع مختلف تاکسی که در شیراز فعال میباشند عبارتند از: تاکسی درونشهری (زرد، سبز و سفید)، تاکسی موقت، تاکسی تلفنی، تاکسی سرویس مدارس، تاکسی فرودگاه، تاکسی ترمینال، تاکسی خطوط ویژه و تاکسی بیسیم. البته سواریهای مسافربر شخصی نیز اقدام به جابهجایی مسافر میکنند که بهدلیل استفاده از سهمیهٔ سوخت مربوطه، بخش بزرگی از آنها شناسایی شده و تحت نظارت سازمان تاکسیرانی قرار گرفتهاند.[۸۵]
[نمایش]
ن
ب
و
شبکه حمل و نقل شیراز
Bus
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 10 • 14 • 16 • 17 • 18 • 20 • 22 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 31 • 33 • 35 • 36 • 37 • 39 • 45
46 • 47 • 48 • 50 • 51 •56 • 57 • 59 • 60 • 62 • 63 • 68 • 69 • 70 • 71 • 72 • 73 • 74 • 75 • 76 • 77 • 78 • 79 • 80
89 • 90 • 91 • 92 • 93 • 94 • 95 • 96 • 97 • 98 • 99 • 109 • 110 • 135 • 138 • 148 • 150 • 151 • 154 • 155 • SADRA
ترمینال اتوبوس
ترمینال کاراندیش • ترمینال علی بن حمزه(ع) • ترمینال مدرس • ترمینال امیرکبیر • ترمینال شمالی غربی شیراز
متروی شیراز
1 • 2 • 3 • 4
راهآهن ایران
ایستگاه راه آهن شیراز
فرودگاه
فرودگاه بینالمللی شیراز
فهرست بزرگراههای ایران
• •
رسانهها
صداوسیمای فارس
صدا و سیما
نوشتار اصلی: شبکه فارس
صدا و سیمای مرکز فارس که شامل دو بخش تلویزیونی و رادیویی است، برنامههای متعددی را به زبانهای فارسی، انگلیسی و عربی پخش میکند.[۸۶][۸۷] شبکه فارس نخستین شبکه استانی ۲۴ ساعته کشور[۸۷] و همچنین قطب انیمیشن کشور محسوب میشود.[۸۸] رادیو فارس نیز بهعنوان یکی از رادیوهای محلی کشور هماکنون فعالیت میکند.[۸۹]
نشریهها
روزنامهها
در شیراز روزنامههایی مانند افسانه،[۹۰] تحلیل روز،[۹۱] خبر جنوب،[۹۲] عصر مردم،[۹۳] نیمنگاه،[۹۴] منتشر میشود.
سینما
سینما پرسیا
سینما فلسطین (پاسارگاد) شیراز
شهر شیراز دارای ۸ سینما است که از این تعداد، سینماهای حافظ، پیام، ایران، پرسیا، فلسطین و بهمن در بلوار کریمخان زند، سینما شیراز درخیابان لطفعلیخان و سینما سعدی در خیابان قصردشت قرار دارند.[۹۵]
ورزش و تفریح
شهر شیراز دارای ۱ تیم فوتبال باشگاه مقاومت شهید سپاسی[۹۶][۹۷] در لیگ برتر فوتبال ایران و ۳ تیم فوتبال برق شیراز[۹۸]، پیام مخابرات[۹۹] و مقاومت بسیج[۹۹] در لیگ دسته اول فوتبال ایران و دارای ۲ تیم فوتسال ارژن و صدرا در لیگ برتر فوتسال است.[۱۰۰] همچنین شهر شیراز دارای تیمهای بسکتبال، لوله آاس شیراز و ب. آ[۱۰۱] در لیگ برتر بسکتبال میباشد.
ورزشگاه حافظیه شیراز
ورزشگاهها
ورزشگاه حافظیه که دقیقاً در روبروی آرامگاه حافظ واقع شدهاست و محل برگزاری مسابقات تیمهای شیرازی در لیگ برتر ایران و لیگ دسته یک است.[۱۰۲]
ورزشگاه شهدای ارتش که سابقاً مسابقات مهم در آن انجام میگرفت و در یک پادگان متعلق به ارتش واقع است.[۱۰۳]
ورزشگاه میانرود با ظرفیت ۵۰ هزار نفر که البته در حال ساخت و آماده شدن است.[۱۰۴]
دهکده المپیک شیراز با ظرفیت ۱۰۰ هزار نفر که البته در حال ساخت و آماده شدن است.[۱۰۵]
پیست اسکی
پیست اسکی پولادکف
نوشتار اصلی: پیست اسکی پولادکف
مجموعه تفریحی ورزشی پولادکف به عنوان دومین پیست بزرگ بینالمللی کشور در ۸۰ کیلومتری شمال شهر شیراز و درارتفاع ۲۸۵۰ متری از سطح دریا واقع شده و دارای قلهای به ارتفاع ۳۴۰۰ متر از سطح دریا است؛ همچنین این مجموعه دارای امکاناتی از قبیل تلهکابین، تلاسکی، رستوران، فست فود، کافی شاپ، مهمانسرا، هتل، موتوربرفی، ماشینهای کوهستان، چرخهای هوشمند، قایقهای پدالو، اسب سواری، دوچرخه سواری، لوازم مورد نیاز اسکی و آموزشگاه اسکی میباشد و در سال ۱۳۸۱ افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفتهاست.[۱۰۶]
مراکز آموزش عالی و دانشگاهها
دانشگاه علوم پزشکی شیراز.
چند دانشگاه مهم ایران در شیراز قرار دارند. مهمترین دانشگاه آن دانشگاه شیراز میباشد که شامل دانشکدههای مهندسی، علوم، کشاورزی، دامپزشکی، ادبیات و علوم انسانی، هنر و معماری، حقوق و علوم سیاسی و علوم تربیتی و روانشناسی میشود.[۱۰۷]
قدمت دانشگاه علوم پزشکی شیراز به ۶۰ سال میرسد.[۱۰۸] دانشگاه صنعتی شیراز،[۱۰۹] دانشکده صنایع مخابرات راه دور ایران،[۱۱۰] دانشکده صنعت الکترونیک، دانشکده فنی مهندسی شهید باهنر شیراز،[۱۱۱] مرکزآموزش عالی حافظ شیراز[۱۱۲] و مرکز آموزش عالی پاسارگاد شیراز[۱۱۳] از دیگر دانشگاههای شیراز میباشند. دانشکده صنعت الکترونیک شیراز بدلیل فعالیتهای خاص خود و موفقیتهایی نظیر ساخت نخستین لامپ تصویر در ایران بسیار شناخته شدهاست در ضمن دانشکده صنایع مخابرات و راه دور ایران بدلیل وجود صنایع الکترونیک و مخابرات راه دور ایران در شیراز تأسیس شدهاست. دانشگاه آزاد شیراز که متشکل از چندین دانشکده میباشد از مراکز مهم دانشگاه آزاد ایران است.[۱۱۴] همچنین دانشگاه پیام نور نیز در شیراز وجود دارد.[۱۱۵]
اقتصاد
بازار وکیل در سال ۱۲۶۰ خورشیدی.
در طول تاریخ این شهر، شیراز به واسطه مرکزیت نسبیاش در منطقه زاگرس جنوبی و واقع بودن در یک منطقه به نسبت حاصلخیز به محل طبیعی برای مبادلات محلی کالا بین کشاورزان و یکجانشینان و عشایری مانند قشقایی تبدیل گشته بود. همچنین این شهر در مسیر راههای تجاری داخل ایران به بنادر جنوب مانند بوشهر بودهاست که این نقش با احداث شبکه راهآهن به بنادر دیگر ایران کمرنگ شدهاست. مرکزیت ادارای و نظامی این شهر نیز باعث رونق شهر در طول تاریخ بودهاست. در دهههای اخیر این صنعت گردشگری به رونق این شهر افزودهاست.[۲۱]
شهرک صنعتی بزرگ شیراز صنایع کوچک و بزرگ بسیاری را در خود جای دادهاست. شیراز جایگاه بودن کارخانجات الکترونیکی متعددی از جمله صنایع مخابراتی والکترونیک ایران (صاایران)، زیمنس، ITMC و تکصا میباشد. صنایع فناوری اطلاعات از بزرگترین صنایع این شهر بهشمار میرود که با شهرهای بزرگی در زمینهٔ تبادل صنایع فناوری اطلاعات در جهان مانند مونیخ و برلین (در زمینهٔ کارخانجات زیمنس) در ارتباط میباشد.[۱۱۶][۱۱۷]
کشاورزی همواره بخش مهمی از اقتصاد شیراز و حومهٔ آن بودهاست که دلیل آن فراوانی آب در این منطقه نسبت به بیابانهای اطراف است. تولیدات کشاورزی این شهرستان عبارتاند از: انگور، نارنج، خرمالو، ازگیل، شلیل، انار و گندم. این شهر در تولید فرش و گل نیز معروف است.[۳۰] از صنایع دستی این شهر میتوان به خاتم کاری، معرقکاری، قالیبافی و منبتکاری اشاره کرد.[۳۰] صنایع مهم شیراز شامل صنایع الکترونیک، پالایشگاه نفت، مجتمع پتروشیمی، کارخانهٔ سیمان، صنایع لاستیکسازی، صنایع لبنیات و صنایع نساجی میباشد.[۳۰]
[نمایش]
ن
ب
و
مجتمعهای تجاری شهر شیراز
مجتمع خلیج فارس
ستاره فارس
آفتاب فارس
زیتون فارس
حافظ
سلطانیه
الهیه
سینا
انوری
پارس
الماس
پارسه
دناسا
گاندی
پارمین
آناهیتا(ویژه تلفن همراه)
آناهیتا ۲(ویژه تلفن همراه)
ایران زمین
مرکز خرید شیراز
PC Center (ویژه رایانه)
مرکز تجاری شهر
مرکز صوت و تصویر فارس
سراسرنمای مجتمع تجاری خلیج فارس شیراز
سوغات
ساخت صنایع دستی
کلوچه مسقطی شیرازی
نوشتار اصلی: سوغات شیراز
از سوغات عمدهٔ شیراز میتوان به آبلیمو، انار، انجیر، ترشیجات، چرم، حصیر، حنا، خاتمکاری، خراطی، خرما، ریسندگی، زعفران، سفیداب، سنگتراشی، شیشهگری، بهار نارنج، ظروف سفالی، عرقیات، فلزکاری، قالی، کندهکاری، کیسه حمام، گبه، گلیم، کلوچه و مسقطی، نان یوخه، نان شیری، منبتکاری و نمد اشاره کرد.[۱۱]
شهرهای خواهرخوانده
شیراز با پنج شهر جهان دارای پیوند خواهرخواندگی است:
تاریخ
شهر خواهر
۱۹۸۰
دوشنبه، تاجیکستان[۱۱۸]
۱۹۹۹
نیکوزیا، قبرس[۱۱۸][۱۱۹]
۲۰۰۵
چونگ کینگ، چین[۱۱۸]
۲۰۰۹
وایمار، آلمان[۱۲۰][۱۱۸]
۲۰۱۱
مالاکا، مالزی[۱۲۱]
امورفرهنگي،ورزشي ،اجتماعي ، تاریخی ، خبر ،گزارش ، مطالب مفيد و نيز عكسهاي ديدني بارعايت تمام جوانب در وبلاگ توسط اعضاء وبلاگ در ج مي شود.